Definecilerin kaçak kazılarla tarihi yer altı yapılarını tahrip etmesi tepkilere yol açtı.
Kastamonu’nun Cide ilçesinde yer alan Gebeoğlu Tepesi’ndeki tarihi yer altı yapıları, definecilerin tahribatına uğradı. Yaklaşık 500 metre uzunluğunda surlarla çevrili alandaki odalar ve tünellerin büyük bölümü yok oldu. Bölge halkı ise yapıların koruma altına alınmasını talep ediyor.
Yeraltı Yerleşim Alanları Tahrip Edildi
Cide’nin Gebeoğlu Tepesi, hem sur kalıntıları hem de halk arasında uzun yıllardır bilinen yer altı odalarıyla dikkat çekiyor. Bölge sakinlerinin aktardığına göre, surlarla çevrili bu alan, defineciler tarafından defalarca kazıldı. Girişleri toprakla kapatılan odaların, Kalkolitik Çağ ve Roma İmparatorluğu döneminde kullanıldığı tahmin ediliyor. Özellikle Roma’nın Hristiyanlığı benimsediği dönemde bu yapının yer altı şehri olarak işlev gördüğü değerlendiriliyor.
Duvarlar ve Odalar Artık Yok
Kastamonu Üniversitesi Araç Rafet Vergili MYO Öğretim Görevlisi Hikmet Haberal, bölgede yaptığı incelemelerin ardından korunma çağrısında bulundu. Haberal, “Kastamonu’da macera turizmi rotaları yapılırken, güzergahımız olan Cide destinasyonumuza geldiğimizde buraları gezdik, dolaştık. Birçok alanda dolaşırken Hasan Üle yolumuz kesişti. Hasan Ünlü’yü alan kılavuzu olarak yanımıza aldık. Hasan hocamızın bize bahsettiği yerlerde sütunlar vardı. Kaya oluşumları inanılmazdı. Bir yapı taşları olduğundan bir Horasan taşlarının harçlarla yapıldığını gördük. Arkamızdaki gördüğümüz büyük kaya kitlesinin etrafında dolaştığımızda mağara, tünel gibi yer gördük, burayı geçtik. 15-20 metre yürüdük. Daha önce geldiğimde bir ışık görüyordum ama ilerlemekte tereddüt ettim. O zaman donanımlı değildik, içeriye doğru giremedik. Şimdi geldiğimizde baktık ki tamamen kapanmış. Demek ki arka tarafına işlem yapılmış. Arka yerleşim alanıyla bir bağlantı olduğunu anlıyoruz ve orada küpler, küp parçaları var. 3 yıl önce geldiğimizde alanla şu anki alan çok farklı. 3 yıl önce geldiğimizde duvarlar, sütunlar tamamen vardı, odalar görülüyordu ama şimdi gördük ki tamamen deforme edilmiş. Bizler buranın koruma altına alınmasını istiyoruz. Burada bir geçmiş yaşam kalıntıları olduğunu anlıyoruz. Arkeologların gelip burada bir araştırma yapmasını istiyoruz. Gebeoğlu Tepesi bir savunma amaçlı kullanıldığını ve bu surların, duvarların da savunma amaçlı yapıldığını düşünüyoruz. Yıkılmış kalıntılarını gördük. Sadece yıkılmış ama anlattığına göre 300-400 metre bir sur, duvar kalıntısı var. Biz de gördük ama yıkılmış” ifadelerini kullandı.
“Çok Ekip Getirdim”
Bölgeyi yakından bilen Hasan Ünlü isimli vatandaş da, yapıların içerisine daha önce birçok kez girdiğini belirterek şunları söyledi: “Emekli olduktan sonra buraya pikniğe geldim. Orada bir arkadaşa denk geldik, muhabbet sırasında dedi ki ‘burada yeraltında şehir var, evler var’ dedi. Geldik baktık, o zaman şu anki halinden yüzde 80 daha iyiydi. Yapı olduğu gibi belli oluyordu. Oval biçimde bir yapı, 2 metre derinliğindeydi. Oradan karşıdaki odaya geçiliyordu. Oradan aşağıya doğru bir kapı açılıyordu. Ama şimdi defineciler talan etmişler. Burayı, araştırılması için her gelen kişiye gösterdim. Buradan içeriye doğru herkes gitti. Sanırım buranın karşısında bir çıkış var. Gittiler, karanlıktan geri dönüp çıktılar. 15-20 metre kadar ileriye doğru gidildi ama ben girmedim. Yukarı kısımda da düzlük var. Bir akşam oraya çıktım. Oradan korktum, çünkü orada düz bir alan var ve altında yerleşim yeri olduğu çok belli oluyor. Aşağıda kazı yapılan yerin yanından çıkışı var. Kaçakçılar talan etmişler ama mükemmel bir yapı var. Altta mükemmel yapılar, hamam tipi yerleşim yeri var. Ben defalarca gördüm, geldim, gezdim. Çok ekip getirdim, onlar da incelediler.”
Vatandaşlar ve uzmanlar, Gebeoğlu Tepesi’nde yer alan bu tarihi alanların daha fazla zarar görmemesi için koruma altına alınmasını istiyor. Yapının hem tarihi hem de turistik açıdan büyük potansiyel taşıdığı ifade edilirken, definecilerin kaçak kazıları bölgedeki kültürel mirası tehdit etmeye devam ediyor.
(İHA)
