Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen bir araştırma projesi kapsamında, Bolu ve ilçelerinin zengin gastronomi mirası gün yüzüne çıkarıldı. Prof. Dr. Niyazi Gümüş’ün yürütücülüğünü yaptığı, Dr. Öğr. Üyesi Dilek Eren ve Dr. Öğr. Üyesi Haydar Özaydın’ın araştırmacı olarak yer aldığı “Bolu ve İlçelerinde Coğrafi İşaret Almaya Aday Yöresel Ürünlerin Tespit Edilmesi ve Ürünlere Yönelik Pazarlama Planı Geliştirme Projesi” ile unutulmaya yüz tutmuş çok sayıda yöresel lezzet kayıt altına alındı.
2025 yılı Mayıs ayında başlayan ve yaklaşık 11 ay süren proje kapsamında Bolu’nun merkez ve ilçelerinde toplam 18 köyde saha çalışması yürütüldü. Köy muhtarlarının yönlendirmeleriyle özellikle yaşlı nüfusla birebir görüşmeler gerçekleştirildi ve toplam 110 kişiyle doğrudan temas kuruldu. Bu kapsamlı çalışmalar sonucunda Bolu mutfağına ait tescillenmemiş 156 yöresel yemek belirlendi.
Araştırma bulguları, Bolu’nun gastronomi potansiyelinin yalnızca bilinen yemeklerle sınırlı olmadığını, kırsal bölgelerde güçlü bir kültürel mirasın hâlâ yaşatıldığını ortaya koydu. Ovmaç çorbası, çekirdekli börek, gözü yaşlı çörek, tirit, kaz doldurma ve su simidi gibi birçok geleneksel lezzet kayıt altına alınırken, bu yemeklerin büyük ölçüde sözlü kültür yoluyla aktarıldığı tespit edildi.
Çalışma aynı zamanda önemli bir soruna da dikkat çekti. Bu zengin mutfak kültürü yeterince tanıtılamadığı ve standardize edilemediği için ekonomik değere dönüştürülemiyor. Küçük ölçekli üretim yapısı ve genç kuşakların yöresel yemeklere ilgisinin azalması, bu kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından risk oluşturuyor.
Proje yalnızca tespit çalışmasıyla sınırlı kalmadı, aynı zamanda bu ürünlerin ekonomiye kazandırılması için kapsamlı bir pazarlama planı da hazırlandı. Raporda coğrafi işaret başvurularının hızlandırılması, yöresel lezzetlerin restoran ve otel menülerine dahil edilmesi, dijital pazarlama faaliyetlerinin artırılması ve gastronomi turizmine yönelik tematik rotaların oluşturulması önerildi.
En dikkat çekici öneriler arasında Bolu’ya özel bir “Mutfak Kültürü Portalı” kurulması ve her yıl düzenli olarak “Bolu Mutfak Günleri” festivallerinin düzenlenmesi yer aldı. Ayrıca yerel üreticilerin kooperatifleşmesi ve kadın girişimciliğinin desteklenmesi de bölgesel kalkınma açısından önemli adımlar olarak öne çıktı.
Elde edilen sonuçlar, Bolu’nun yalnızca aşçılarıyla değil, zengin mutfak kültürüyle de ulusal ve uluslararası düzeyde önemli bir gastronomi destinasyonu olabileceğini gösterdi. Proje yürütücüsü Gümüş, geliştirilen pazarlama stratejilerinin hayata geçirilmesi halinde Bolu’nun turizm gelirlerinde ciddi artış yaşanabileceğini ifade etti.
Gümüş ayrıca, son yıllarda yöresel ürünlere olan talebin artmasının Bolu için önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, gastronomi turizminin sosyal medya ve e-ticaret ile birlikte daha geniş kitlelere ulaşabileceğini vurguladı. Proje yürütücüsü, tespit edilen yöresel yemeklere ilişkin kitap çalışmasının devam ettiğini ve kısa süre içinde tamamlanarak yayımlanacağını da ekledi.
Proje kapsamında tespit edilen yöresel yemekler
Tarhana Çorbası, Şehriye Çorbası, Yoğurtlu Çorba, Un Çorbası, Taze Fasulye Çorbası, Pirinç Çorbası, Patates Çorbası, Bölmeç, Fitil, Keşli Cevizli Erişte, Ekmek Aşı, Cevizli Börek, Mamursa
Ovmaç Çorbası, Ekmek Aşı, Kara Yaprak (Şifa Yaprağı-Hekim Yaprağı), Kabak Dolması, Pirinçli Pırasa Dolması, Kara Helva, Kaz Doldurma, Ebegümeci, Madımak (Kaz Otu), Kabak Çiçeği Dolması, Toklu Başı Kavurması, Kabaklama, Avuz, Nişasta Helvası, Palize, Sarı Burma Tatlısı
Keşkek Çorbası, Bulgur Çorbası, Çakmak Tarhana Çorbası, Patates Çorbası, Sütlü Çorba, Şalgam Çorbası, Yassı Hamur, Mıhlama, Göce Çorbası, Çekirdekli Börek, Keşli Börek, Lokum, Patatesli Börek
Kızılcık Çorbası, Ovmaç Çorbası, Seben Çorbası, Seben Sarması, Yağ Gözlemesi, Kanlıca Mantarlı Börek, Kayışkıran Mantarlı Börek, Tellice Mantarlı Börek, Yulgu, Tırtıl Tatlısı, Sareyli Tatlısı, Nişasta Tatlısı, Palize, Coş. Yoğurtlu Yayla Çorbası, Patates Çorbası, Ekmek Çorbası, Soğanlama, Domates Kurusu Pirinçlemesi, Yumurta Havuzu, Patates Oturtma, Karga Beyni, Turp Acılaması, Kapama, Yalancı Paça Çorbası, Seben Karalar Islaması, Şibit, Kül Çöreği, Kabaklı Gözleme, Elma Kakı, Erik Buruşu, Acılama
Kiren (Kızılcık) Çorbası, Bulgur Çorbası, Su Simidi, Palize, Cizleme, Ovmaç Çorbası, Bulamaç Çorbası, Sirit, Un Dolması, Hortlambaç Böreği, Mayalı Hamur, Koca Hamur, Palize
Mısır Çorbası, Mürdük, Gözü Yaşlı Çöreği, Kırtıl, Tirit
Göce Çorbası, Duma Çorbası, Tarhana Çorbası, Acem Pilavı, Köy Kürülü, Kavut, Dutmaç, Kabak Çorbası (Kabak Aşı-Karakabak), Sütlü Çorba, Göce Çorbası, Helep, Sorguç, Soğanlama, Malama, Kıbrıscık Böreği, Tirit, Borana, Taş Çöreği, Kanlıca Kavurması, Mamisa, Höşmerim, Sarı Burma Tatlısı, Kara Helva
Tarhana Çorbası, Ovmaç Çorbası, Kıvırma Börek, Keşkek, Ekmek Makarnası, Keşli Cevizli Mantı, Yoğurtlu Fasulye, Mamursa
Ekmek Mantısı, Acı Erik Pestili (Keçerik), Deli Yağı Otu (Aspir), Kül Çöreği, Sarı Burma, Cimdik-Cıbır Mantı, Palize, Sütlü Çorba, Tarhana Çorbası, Höşmerim, Piriştirme-Pirinçli Dondurma, Göce Helvası, Mala, Nişasta Helvası, Bayram Çöreği, Pekmezli Börek.
(Haber: Davut Er)
