Bolu Kartalkaya Kayak Merkezi’nde yaşanan yangının ardından yangınlara doğru müdahalenin önemi bir kez daha gündeme gelirken, lise öğrencilerinin geliştirdiği “Otonom Spektroskopik Gözlem ve Müdahale Robotu” dikkat çekti.
Bolu Kartalkaya yangınını örnek vererek tanıtılan sistem, yangını tespit ederek türüne göre otomatik müdahale imkânı sunuyor.
Tanıtımda “Projenin ana amacı, yangınları spektral parmak izlerine göre analiz yapmak, tespit ve müdahale etmek. Yakın zamanda yaşanan Bolu Kartalkaya Kayak Merkezi’ndeki gibi yangınların büyümesinin sebebi yangının türü. Bu tür yangınlara çözümler üretmek istiyoruz” dedi.
57. TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’na Aksaray Bilim ve Sanat Merkezi öğrencileri tarafından katılan proje, özellikle büyük çaplı yangınların ardından yeniden tartışılan “doğru müdahale” konusuna teknolojik bir çözüm öneriyor.
Yangının Türüne Göre Müdahale
Geliştirilen robot, yangınların spektral özelliklerini analiz ederek alevin türünü belirliyor. Lazer ve kızılötesi sensörler sayesinde eksik yanma, bakır ve sodyum gibi farklı yangın türlerini ayırt edebilen sistem, her duruma uygun söndürme tekniğini devreye alıyor.
Proje ortaklarından lise 2. sınıf öğrencisi Melih Gümüşsoy, sistemin amacını şu sözlerle anlattı:
“Projenin ana amacı, yangınları spektral parmak izlerine göre analiz yapmak, tespit ve müdahale etmek. Yakın zamanda yaşanan Bolu Kartalkaya Kayak Merkezi’ndeki gibi yangınların büyümesinin sebebi yangının türü. Bu tür yangınlara çözümler üretmek istiyoruz” dedi.
1.920 Dalga Boyunda Analiz Yapabiliyor
Projede yer alan lise 1. sınıf öğrencisi Enes Özkaya ise robotun teknik kapasitesine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Burada yapmış olduğumuz robot tehlikeli kimyasal reaksiyonların ayrışmasında büyük bir kolaylık sağlıyor. Normal bir kameradan farklı olarak 3 değil, bin 920 farklı dalga boyunda kanallara ayırarak inceliyor ve bu incelemeler sonucu spektral analiz grafikleri her bir nanometre 0.26 piksele tekabül edecek şekilde grafikler oluşturuyor. Hafızasında referans grafikler Pearson korelasyonunu kullanarak tehlike anında kaydetmiş olduğu grafiklerle karşılatıyor. Eşik değerini geçtiği zaman yangınları sınıflandırıp gerekli müdahaleleri yapmamızı sağlıyor” ifadelerini kullandı.
Tehlikeli Reaksiyonlara Özel Çözüm
Lise 2. sınıf öğrencisi Kayra Alican Arkcı da sistemin farklı deneylerde özel müdahaleler uyguladığını belirterek şunları söyledi:
“TÜBİTAK için hazırlığımız bu proje yangınların spektral boylarını tespit ederek her reaksiyona özel bir müdahale imkânı sunuyor. Yaptığımız farklı deneyler sonucunda farklı müdahaleler uygulamaktadır. Sodyum alevi deneyinde robot sadece hava motoru ile müdahalede bulunmaktadır. Çünkü su, sodyum ile tepkimeye girerek bir patlama oluşturma riski var. Eksik yanma deneyinde robot yüzde 40 güçte hava motorunu çalıştırıyor ve oksijen takviyesi yapıyor. Bu sayede zehirli bir gaz olan karbanmonoksit salınımını engellemiş oluyor” dedi.
Kartalkaya’daki yangın gibi olayların ardından geliştirilen bu tür projeler, yangının türüne uygun ve hızlı müdahalenin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Öğrencilerin geliştirdiği otonom sistemin, doğru söndürme tekniğiyle olası can ve mal kayıplarının azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
(Haber: İHA)
